نکته‌های کلیدی
- کانتر فروش بلیط کسی است که در آژانس پرواز و هتل را جستوجو، رزرو، صادر و استرداد میکند و جواب مسافر را می‌دهد.
- در آگهی‌هایی که روز ۲۰ آبان ۱۴۰۵ دیدیم، بیشتر کارهای رزرواسیون و فروش بلیط تماموقت و حضوری بودند و دورکاری بیشتر در شیفت شب و برای افراد باتجربه دیده میشد.
- حقوق کارمند آژانس هواپیمایی عدد ثابتی ندارد و در آگهیها معمولاً «توافقی» است؛ سابقه، پرواز خارجی، زبان و شیفت در آن اثر دارند.
- سپهر، نیرا و آمادئوس نام سیستمهای رزرواسیون‌اند؛ مفهوم‌هایی مثل PNR، قوانین نرخ و استرداد در همه‌ی آن‌ها مشترک است.
- راه سوم فروش مستقل است: در خانه و با گوشی، با سایت فروش بلیط با برند خودتان و سودی که خودتان تعیین می‌کنید؛ درآمدش ثابت نیست و تکلیف مجوز را باید از مرجع مربوط بپرسید.
فهرست مطالب
کار در آژانس هواپیمایی برای خیلی‌ها جذاب است: با سفر سروکار دارد، میشود آن را از پایه یاد گرفت و گاهی از خانه هم انجامش داد. اما وقتی «کار در آژانس هواپیمایی» یا «دورکاری آژانس هواپیمایی» را جستوجو می‌کنید، بیشتر به فهرست آگهیها می‌رسید و تصویر روشنی از خود کار نمی‌گیرید.
در این راهنما می‌گوییم کانتر فروش بلیط دقیقاً چه میکند، آگهیهای دورکاری چه می‌خواهند، حقوق به چه چیزهایی بستگی دارد و چه مهارت‌ها و سیستم‌هایی را باید یاد بگیرید. در آخر راه سومی را توضیح می‌دهیم که کمتر درباره‌اش حرف زده میشود: فروش بلیط هواپیما در خانه، با گوشی و بهعنوان فروشندهی مستقل با سایت خودتان.
کانتر فروش بلیط چیست و چه کار میکند؟
کانتر فروش بلیط کسی است که در آژانس هواپیمایی پشت میز فروش، یا امروز بیشتر پشت تلفن و پیام‌رسان، برای مسافر پرواز و هتل پیدا میکند، رزرو و صادر میکند و بعد از خرید هم پیگیر تغییر و استرداد است. گاهی به خود میز فروش هم کانتر میگویند. تعریف کوتاهش را در واژه‌نامه هم آورده‌ایم.
کارهای روزانه‌ی کانتر
- جستوجوی پرواز و هتل و اعلام قیمت به مسافر، معمولاً با چند گزینه
- رزرو و صدور بلیط و ثبت دقیق اطلاعات مسافر: نام لاتین مطابق گذرنامه، کد ملی و شماره‌ی تماس
- توضیح قوانین نرخ، بار مجاز و شرایط استرداد پیش از خرید
- تغییر تاریخ، استرداد و پیگیری پروازهای تأخیری یا لغوشده
- رزرو هتل و گاهی بلیط قطار یا گشت یک‌روزه
- جوابدادن به تماس‌ها و پیام‌ها، در فصل شلوغ تا دیروقت
- هماهنگی پرداخت‌ها و تسویه با حسابداری آژانس
در آگهیهای استخدام عنوانهایی مثل «کانتر داخلی»، «کانتر خارجی»، «کارشناس رزرواسیون» و «کانتر قطار» دیده میشود. کانتر خارجی معمولاً به زبان انگلیسی و تجربه‌ی بیشتری نیاز دارد، چون قوانین ایرلاین‌های خارجی و مسیرهای چندمقصدی پیچیده‌ترند.
کار در آژانس هواپیمایی چگونه است؟
پاسخ کوتاه: کاری پرجزئیات و فصلی است؛ در اوج سفر، یعنی نوروز، تابستان و پیشفروش اربعین، پرفشار است و در پاییز آرامتر. پیش از تصمیم، هر دو روی کار را ببینید.
چه چیزهایی خوب است
- با مقصدها، ایرلاین‌ها و قوانین سفر آشنا می‌شوید و این دانش در سفرهای خودتان هم به کار می‌آید.
- مهارتش قابل انتقال است: کسی که رزرو و استرداد را بلد است، در هر آژانسی به کار می‌آید.
- با مشتری‌ها رابطه می‌سازید؛ همان چیزی که بعداً برای فروش مستقل لازم دارید.
چه چیزهایی سخت است
- یک اشتباه در نام لاتین یا تاریخ پرواز می‌تواند سفر کسی را خراب کند و جبرانش دردسر دارد.
- فصل‌های شلوغ یعنی کار تا دیروقت و گاهی کار در تعطیلات.
- تأخیر و لغو پرواز یعنی مسافر نگرانی که همین حالا جواب می‌خواهد.
- در آژانسهای آنلاین، شیفت شب و آخر هفته رایج است.
زمان‌های شلوغ و آرام سال را با داده‌ی گوگل ترندز در تقویم فروش بلیط و سفر آورده‌ایم؛ برای هر کسی که در این کار است، چه کارمند و چه فروشندهی مستقل، دانستنش به کار می‌آید.
دورکاری در آژانس هواپیمایی: آگهیها چه می‌خواهند؟
پاسخ کوتاه: دورکاری در آژانس هواپیمایی وجود دارد، اما کمتر از آن است که جست‌وجوها نشان می‌دهد و معمولاً برای کسی است که سابقه دارد.
روز ۲۰ آبان ۱۴۰۵ در سایت کاریابی جاب‌اینجا (jobinja.ir) عبارت «رزرواسیون بلیط» را جستوجو کردیم و ۳۳ آگهی فعال پیدا شد. از ۲۰ آگهی صفحه‌ی اول، ۱۹ آگهی تماموقت و یکی پاره‌وقت بود و هیچ‌کدام برچسب دورکاری نداشت. در یکی از آگهی‌هایی که باز کردیم، شیفت روز در دفتر آژانس بود و شیفت شب، از ساعت ۱۸ تا ۲۴، دورکاری. این یک نمونه‌ی کوچک در یک روز است، نه آمار بازار؛ اما با تصویر کلی جور درمی‌آید: دورکاری بیشتر بخشی از کار است تا همه‌ی آن.
آگهیها معمولاً چه می‌خواهند؟
در آگهی‌هایی که باز کردیم، این خواسته‌ها تکرار میشد:
- دستکم دو تا سه سال سابقهی عملی در رزرو و صدور بلیط هواپیما
- تسلط به سیستمهای رزرواسیون و فروش بلیط؛ در یکی از آگهیها برای پرواز خارجی نام آمادئوس آمده بود
- آشنایی با قوانین نرخ (Fare Rules) و قوانین فروش بلیط چارتری
- زبان انگلیسی، به‌خصوص برای پرواز خارجی
- دقت، حل مسئله و رسیدگی به چند درخواست هم‌زمان
- آمادگی برای شیفت عصر یا شب، به‌خصوص در آژانسهای آنلاین
اگر دورکار شوید، چه چیزی لازم دارید؟
- اینترنت پایدار، و یک راه جایگزین برای وقتی که اینترنت قطع یا کند میشود
- جای آرام برای تماس با مسافر
- رایانه؛ کار طولانی با سیستم رزرو و جدول قیمت‌ها روی گوشی سخت است
- در دسترس بودن در ساعت‌های شلوغ، حتی آخر هفته
- اعتماد کارفرما؛ چون به پنل‌ها و اطلاعات مسافران دسترسی پیدا می‌کنید
حقوق کارمند آژانس هواپیمایی چقدر است؟
پاسخ کوتاه: عدد ثابتی ندارد و ما عددی نقل نمی‌کنیم، چون منبع تازه و قابل استنادی برای آن پیدا نکردیم.
در سه آگهی رزرواسیون و فروش بلیط که روز ۲۰ آبان ۱۴۰۵ در جاب‌اینجا باز کردیم، حقوق «توافقی» نوشته شده بود و در فهرست آگهیهای همان سایت، مبلغ فقط پس از ورود به حساب کاربری دیده میشد. در یکی از آگهیها پورسانت فروش و بیمه هم جزو مزایا آمده بود. آنچه حقوق را بالا و پایین می‌برد:
- سابقه و تسلط به سیستمهای رزرو و صدور
- پرواز خارجی و زبان انگلیسی، در برابر فقط پرواز داخلی
- شهر و اندازه‌ی آژانس
- شیفت شب و کار آخر هفته
- پورسانت فروش، اگر آژانس آن را دارد
- بیمه و نوع قرارداد
برای عدد روز، آگهیهای تازه را در سایت‌های کاریابی ببینید و با گزارش‌ها و ابزارهای مقایسه‌ی حقوق همان سایت‌ها بسنجید. در مصاحبه هم روشن بپرسید حقوق ثابت چقدر است، پورسانت چطور حساب میشود و بیمه از کی شروع میشود.
مهارت‌ها و سیستمهای رزرواسیون: سپهر، نیرا و آمادئوس
پاسخ کوتاه: هر آژانس با سیستمهای خودش کار میکند؛ مهم‌تر از نام سیستم، مفهوم‌هایی است که در همه‌ی آن‌ها مشترک است. «آموزش رزرواسیون سپهر»، «آموزش سیستم رزرواسیون نیرا» و «آموزش سیستم رزرواسیون آمادئوس» از جست‌وجوهای رایج کسانی است که می‌خواهند وارد این کار شوند.
| نام | معمولاً چیست | نکته برای یادگیری |
|---|---|---|
| سپهر | نام یک سیستم ایرانی رزرو و فروش بلیط که برای ایرلاین‌های داخلی ارائه میشود | پیش از ثبت‌نام در دوره، بپرسید آژانسی که می‌خواهید در آن کار کنید با کدام سیستم کار میکند. |
| نیرا | نام یک سیستم رزرواسیون که در آموزش‌ها و آگهیهای پرواز داخلی ایران دیده میشود | تمرین عملی روی محیط واقعی یا آزمایشی از گرفتن گواهی مهم‌تر است. |
| آمادئوس | یکی از سیستمهای توزیع جهانی (GDS) که بیشتر برای رزرو و صدور پروازهای خارجی به کار می‌رود | دستورهای خاص خودش را دارد و به انگلیسی نیاز دارد؛ دسترسی به آن هم قرارداد و شرایط جداگانه می‌خواهد. |
| پنل ایرلاین‌ها و چارترکننده‌ها | برخی ایرلاین‌ها و چارترکننده‌ها پنل یا سیستم فروش خودشان را دارند | کار با هر پنل را معمولاً در همان آژانس یاد می‌گیرید. |
مفهوم‌هایی که در همه‌ی سیستم‌ها به کار می‌آید
- PNR یا کد رزرو و فرقش با شماره‌ی بلیط
- فرق بلیط سیستمی و چارتری و قوانین استرداد هر کدام
- کد یاتا فرودگاه‌ها و ایرلاین‌ها
- قوانین نرخ، بار مجاز و جریمه‌ی تغییر و استرداد
- ابطال (Void) و فرقش با استرداد
- نوشتن نام لاتین مطابق گذرنامه و دقت در مدارک سفر خارجی
- ارتباط با مشتری: جواب روشن، سریع و مکتوب
آموزش فروش بلیط هواپیما را میشود از دورههای آموزشی یا با کارآموزی در یک آژانس شروع کرد. دوره‌ای به کار می‌آید که تمرین عملی دارد و درباره‌ی پیدا کردن کار قول اغراق‌آمیز نمی‌دهد. برای کسی که سابقه ندارد، کارآموزی معمولاً سریع‌ترین راه یادگیری روی سیستم واقعی است.
فروش بلیط هواپیما در خانه با گوشی: راه سوم
پاسخ کوتاه: اگر دنبال کار در منزل هستید، لازم نیست حتماً کارمند یک آژانس شوید. می‌توانید به آدم‌هایی که شما را می‌شناسند، از راه سایت فروش بلیط با برند خودتان بفروشید و درآمدتان سودی باشد که خودتان روی هر فروش میگذارید.
این مسیر با تغییر جست‌وجوها هم جور است: در گوگل ترندز، عبارت «راه های کسب درآمد با گوشی» در ۱۲ ماه منتهی به آبان ۱۴۰۵ میان جست‌وجوهای رو به افزایش «کسب درآمد» بوده و حدود ۲۵۰ درصد رشد نسبی داشته است. این رشد نسبی است و تعداد جستوجو یا درآمد کسی را نشان نمی‌دهد.
در سایتی که با آژانس‌ساز می‌سازید، مسافر خودش پرواز، هتل یا فعالیت گردشگری را جستوجو میکند، با کارت بانکی عضو شتاب از درگاه شاپرک روی سایت شما پرداخت میکند و بلیت الکترونیکی معمولی ایرلاین با کد رزرو به نام خودش به ایمیلش می‌رسد. بلیت از طریق شریک صدور بلیت آژانس‌ساز صادر میشود؛ شما نه سیستم رزرو می‌خرید و نه با ایرلاین‌ها قرارداد جداگانه می‌بندید.
کار اصلی شما در این مسیر معرفی سایت، جوابدادن به سؤال‌ها و پیگیری مشتری است؛ کاری که با گوشی هم شدنی است. دستیار هوشمند سفر روی سایت هم به سؤال‌های اولیه‌ی مسافران جواب می‌دهد و در برنامه‌ریزی سفر کمکشان میکند.
مشتری اول معمولاً از اطرافیان و مخاطبان خودتان می‌آید و امروز بخش بزرگی از این مخاطبان در پیام‌رسان‌های داخلی‌اند: کانال تلگرام، بله، ایتا یا روبیکا. جستوجوی «کانال فروش بلیط هواپیما لحظه آخری» هم در گوگل ترندز رشد ناگهانی داشته است. به‌جای فرستادن عکس قیمت در کانال، نشانی سایت را بگذارید تا مسافر خودش قیمت روز را ببیند و بخرد. جزئیات این کار را در راهنمای فروش سفر در شبکه‌های اجتماعی و پیام‌رسان‌ها آورده‌ایم.
سه مسیر کنار هم
| موضوع | کارمند حضوری آژانس | دورکار آژانس | فروشندهی مستقل با سایت خودتان |
|---|---|---|---|
| درآمد | حقوق؛ در آگهی‌هایی که دیدیم توافقی، گاهی با پورسانت | حقوق یا پورسانت، طبق توافق | سودی که روی هر فروش میگذارید؛ ثابت نیست و به فروش بستگی دارد |
| سابقهی لازم | در آگهی‌هایی که دیدیم دستکم دو تا سه سال | معمولاً با سابقه | برای شروع لازم نیست، اما دقت و پیگیری لازم است |
| ساعت کار | شیفت آژانس | شیفت آژانس، گاهی شب | با خودتان؛ اما مشتری در فصل شلوغ جواب سریع می‌خواهد |
| مشتری | مشتری آژانس | مشتری آژانس | مشتری خودتان، با برند خودتان |
| هزینه‌ی شروع | ندارد | رایانه و اینترنت | ساخت سایت و فروش در آژانس‌ساز رایگان است؛ وقت و تبلیغ با خودتان |
| مجوز | با کارفرما | با کارفرما | باید از مرجع صدور مجوز بپرسید |
شروع در چند قدم
- وضعیت مجوز خودتان را با راهنمای مجوز فروش بلیط بسنجید.
- در صفحه‌ی راه‌اندازی نام، رنگ، آنچه می‌فروشید و آدرس سایت را انتخاب کنید و با ایمیل و کد ۶ رقمی ثبت‌نام کنید؛ سایت خودکار ساخته میشود و کدنویسی لازم ندارد. آژانس شما چند دقیقه بعد از ثبت‌نام آماده است.
- سود پرواز، هتل و فعالیت‌های گردشگری را جداگانه، ثابت یا درصدی، تعیین کنید. برای حساب سود هر فروش از ماشین‌حساب سود فروش بلیط کمک بگیرید.
- پیش از اولین تسویه هویتتان احراز میشود و سود به حساب شبای شما واریز میشود.
- نشانی سایت را در بیو و کانال‌هایتان بگذارید و چند خرید اول را از نزدیک پیگیری کنید.
یک مثال ساده
مریم در شهر خودش یک کانال سفر در بله دارد و مخاطبانش بیشتر خانواده‌هایی‌اند که به مشهد و کیش سفر میکنند. او روی بلیط داخلی ۱۵۰٬۰۰۰ تومان و روی هر رزرو هتل ۴۰۰٬۰۰۰ تومان سود گذاشته است. اگر در یک ماه هشت بلیط و دو رزرو هتل از سایتش فروخته شود، سود او ۱٬۲۰۰٬۰۰۰ تومان از بلیط‌ها و ۸۰۰٬۰۰۰ تومان از هتل‌ها، جمعاً ۲٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان است. ماه بعد ممکن است بیشتر یا کمتر باشد.
این مسیر برای فروش سفر گروهی خودتان یا کارهای ویزا نیست؛ روی سایت پرواز داخلی و خارجی، هتل و فعالیت‌های گردشگری فروخته میشود.
کدام مسیر برای شما مناسب‌تر است؟
- اگر سابقه ندارید و می‌خواهید کار را از درون یاد بگیرید: کارآموزی یا کار حضوری در یک آژانس.
- اگر سابقهی رزرو و صدور دارید و درآمد ثابت می‌خواهید: آگهیهای دورکاری و شیفت‌های شب دورکار را دنبال کنید.
- اگر مخاطب و شبکه‌ی آشنایی دارید و می‌خواهید برای خودتان کار کنید: فروش مستقل با سایت خودتان، با این آگاهی که درآمدش ثابت نیست.
این مسیرها پشت سر هم هم میآیند: خیلی‌ها اول در آژانس کار را یاد می‌گیرند و بعد مستقل می‌شوند. اگر فروش مستقل را انتخاب کرده‌اید، کسب درآمد از فروش بلیط هواپیما و درآمد و سود آژانس مسافرتی را بخوانید و از راه‌اندازی رایگان شروع کنید.
سؤالات متداول
کار در آژانس هواپیمایی چگونه است؟
کاری پرجزئیات و فصلی است. در نوروز، تابستان و پیشفروش اربعین پرفشار است و در پاییز آرامتر. دقت در نام و تاریخ، توضیح قوانین استرداد و جواب سریع به مسافر بخش اصلی کار است و در آژانسهای آنلاین شیفت شب و آخر هفته هم رایج است.
کانتر فروش بلیط چیست؟
کانتر فروش بلیط به کارمندی میگویند که در آژانس هواپیمایی پرواز و هتل را برای مسافر جستوجو، رزرو و صادر میکند و تغییر و استرداد را پیگیری میکند. گاهی به خود میز فروش هم کانتر میگویند. عنوانهایی مثل کانتر داخلی، کانتر خارجی و کارشناس رزرواسیون در آگهیها همین کار را با تمرکزهای مختلف توصیف میکنند.
حقوق کارمند آژانس هواپیمایی چقدره؟
عدد ثابتی ندارد و به سابقه، شهر، پرواز داخلی یا خارجی، زبان و شیفت بستگی دارد. در سه آگهی که روز ۲۰ آبان ۱۴۰۵ در جاب‌اینجا باز کردیم، حقوق «توافقی» نوشته شده بود؛ برای همین عددی نقل نمی‌کنیم. برای عدد روز، آگهیهای تازه و گزارش‌های حقوق سایت‌های کاریابی را ببینید و در مصاحبه درباره‌ی حقوق ثابت و پورسانت بپرسید.
دورکاری آژانس هواپیمایی وجود دارد؟
بله، اما کمتر از کار حضوری. در نمونهای که روز ۲۰ آبان ۱۴۰۵ دیدیم، بیشتر آگهیهای رزرواسیون بلیط تماموقت و حضوری بودند و دورکاری بیشتر در قالب شیفت شب و برای افراد باسابقه دیده میشد. کسی که سابقهی رزرو و صدور دارد، شانس بیشتری برای کار دورکاری دارد.
برای کار در آژانس هواپیمایی چه آموزشی لازم است؟
باید کار با سیستمهای رزرو، قوانین نرخ و استرداد، فرق بلیط سیستمی و چارتری و ثبت دقیق اطلاعات مسافر را یاد بگیرید. اینها را میشود در دورههای آموزش فروش بلیط هواپیما یا با کارآموزی در یک آژانس یاد گرفت. برای پرواز خارجی، زبان انگلیسی هم لازم است.
چگونه در آژانس هواپیمایی استخدام شویم؟
اگر سابقه ندارید، از کارآموزی یا کارهای پشتیبانی در یک آژانس شروع کنید و کار با سیستم رزرو را روی محیط واقعی یاد بگیرید. در رزومه دقت، پاسخ‌گویی و آشنایی با سفر را نشان دهید و اگر دوره‌ای گذرانده‌اید، بگویید روی کدام سیستم تمرین کرده‌اید. آگهیهای سایت‌های کاریابی را با عبارت‌هایی مثل «کانتر فروش» و «رزرواسیون بلیط» دنبال کنید.
آیا میشود در خانه با گوشی بلیط هواپیما فروخت؟
بله، بهعنوان فروشندهی مستقل با سایت خودتان. مسافر روی سایت شما جستوجو و با کارت بانکی پرداخت میکند و کار شما معرفی سایت، جوابدادن و پیگیری است که با گوشی هم شدنی است. درآمد، سودی است که روی هر فروش میگذارید و ثابت نیست؛ تکلیف مجوز فعالیت خودتان را هم باید از مرجع صدور مجوز بپرسید.
آینده شغلی آژانس هواپیمایی چطور است؟
پیشبینی قطعی ممکن نیست. طبق شاخص نسبی گوگل ترندز، جستوجوی «بلیط هواپیما» در ایران از اردیبهشت تا آبان ۱۴۰۵ حدود ۶۱ درصد کمتر از همین بازه در ۱۴۰۲ بوده است، بدون حساب هفتههای قطعی اینترنت؛ یعنی دستکم در گوگل تقاضای کمتری دیده میشود. مهارتهایی مثل پشتیبانی دقیق، فروش آنلاین و تخصص در یک نوع سفر همچنان به کار میآیند.